ഒരു ക്ലിക്കിൽ പണം പോകും; ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചതിക്കെണികൾക്കെതിരെ ജാഗ്രത

ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തെ പുതിയ വിനോദ ശീലമായ ഒടിടി (Over-The-Top) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കളെ കാത്ത് വൻ ചതിക്കുഴികൾ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട്. ഉപഭോക്താക്കൾ അറിയാതെ അവരുടെ പണം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന ‘ഡാർക്ക് പാറ്റേൺസ്’ (Dark Patterns) എന്ന ഡിജിറ്റൽ കെണിയിൽ ഒടിടി ഉപയോക്താക്കളിൽ പത്തിൽ എട്ടുപേരും വീഴുന്നതായാണ് പുതിയ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ ഇത്തരം ചതിക്കുഴികൾക്കെതിരെ ജാഗ്രത പാലിക്കണമെന്ന് സൈബർ വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

എന്താണ് ‘ഡാർക്ക് പാറ്റേൺസ്’?

ഉപഭോക്താക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നതിനും അവരുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പണം ചെലവഴിപ്പിക്കുന്നതിനും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്ന തന്ത്രപരമായ ഡിസൈനുകളെയാണ് ‘ഡാർക്ക് പാറ്റേൺസ്’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. വരിക്കാരെ ആകർഷിക്കാനായി നൽകുന്ന സൗജന്യ ഓഫറുകൾ മുതൽ സബ്‌സ്‌ക്രിപ്ഷൻ റദ്ദാക്കുന്നതുവരെയുള്ള പ്രക്രിയകളിൽ ഇത്തരം ഒളിച്ചുകടത്തലുകൾ വ്യാപകമാണ്.

ഒടിടിയിലെ പ്രധാന ചതിക്കുഴികൾ ഇവയാണ്:

• ഓട്ടോ-ഡെബിറ്റ് കെണികൾ (Auto-Debit Traps): ‘ആദ്യ മാസം സൗജന്യം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ഒരു മാസം’ എന്ന പരസ്യത്തിൽ വീണ് നമ്മൾ കാർഡുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുമ്പോൾ, അടുത്ത മാസം മുതൽ വൻ തുക അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് യാതൊരു അനുമതിയും കൂടാതെ ഓട്ടോമാറ്റിക്കായി കുറയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പലപ്പോഴും ഇത് റദ്ദാക്കാനുള്ള ഓപ്ഷനുകൾ എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്താനാകാത്ത വിധം ഒളിപ്പിച്ചു വെക്കുകയാണ് ചെയ്യാറ്.

• സബ്‌സ്‌ക്രിപ്ഷൻ റദ്ദാക്കലിലെ സങ്കീർണ്ണത (Subscription Cancellation Hurdles): ഒരു ഒടിടി അക്കൗണ്ട് എടുക്കാൻ ഒരൊറ്റ ക്ലിക്ക് മതിയെങ്കിൽ, അത് ക്യാൻസൽ ചെയ്യാൻ നിരവധി പേജുകളിലൂടെ കടന്നുപോകേണ്ടി വരുന്നു. ഉപഭോക്താവിനെ മടുപ്പിച്ച് ക്യാൻസലേഷൻ പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ മനഃപൂർവ്വം ചെയ്യുന്ന രീതിയാണിത്.

• നിർബന്ധിത അപ്‌ഗ്രേഡുകൾ (Forced Upgrades): സിനിമയോ സീരീസോ കാണുന്നതിനിടയിൽ പെട്ടെന്ന് പോപ്പ്-അപ്പ് വിൻഡോകൾ വരികയും, ഉപഭോക്താവ് അറിയാതെ അതിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രീമിയം പ്ലാനുകളിലേക്ക് അക്കൗണ്ട് മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

• മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിരക്കുകൾ (Hidden Charges): പരസ്യത്തിൽ കാണിച്ച തുകയ്ക്ക് പുറമെ ടാക്സ്, പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഫീ തുടങ്ങിയ പേരിൽ അവസാന നിമിഷം അധിക തുക ഈടാക്കുന്ന രീതിയും വ്യാപകമാണ്.

സമീപകാലത്ത് നടന്ന വിവിധ സർവേകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ ഉപഭോക്താക്കളിൽ 80 ശതമാനത്തിലധികം ആളുകളും ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ഡാർക്ക് പാറ്റേൺസ് കെണിയിൽ പെട്ടിട്ടുള്ളവരാണ്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും തങ്ങളുടെ പണം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന് ശേഷമാണ് വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട വിവരം പോലും അറിയുന്നത്. ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ ഈ ചൂഷണത്തിനെതിരെ കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി (CCPA) കർശന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പല വിദേശ-സ്വദേശി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും ഇപ്പോഴും പരോക്ഷമായി ഈ രീതി തുടരുകയാണ്.

നിങ്ങളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിൽ നിന്നും ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകളിൽ നിന്നും ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്കായി പണം ഈടാക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് കൃത്യമായി പരിശോധിക്കണമെന്നും, ആവശ്യമില്ലാത്ത സബ്‌സ്‌ക്രിപ്ഷനുകൾ കൃത്യസമയത്ത് റദ്ദാക്കണമെന്നും സാമ്പത്തിക-സൈബർ വിദഗ്ധർ ഉപഭോക്താക്കളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.